Po wielu dekadach zaginione książki z czasów II wojny światowej powróciły do Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi. Wśród odzyskanych dzieł znajdują się prawdziwe skarby literatury, w tym przedwojenne wydania utworów Bolesława Prusa, które posiadają szczególną wartość historyczną.
Nieoceniona rola antykwariusza
Odkrycie tych cennych woluminów zawdzięczamy Krzysztofowi Matuszewskiemu, antykwariuszowi z Gdańska. Jego czujność i profesjonalizm okazały się kluczowe, gdy spadkobierca kolekcji liczącej 250 książek zlecił mu ich sprzedaż. W trakcie przeglądania zbiorów, Matuszewski zauważył pieczęcie z nazwą Miejskiej Biblioteki Publicznej w Łodzi, co jednoznacznie wskazywało na ich pochodzenie.
Historyczna weryfikacja
Bibliotekarze z Łodzi, wykorzystując zachowane dokumenty Towarzystwa Biblioteki Publicznej z początku XX wieku, przeprowadzili dokładną weryfikację księgozbioru. Udało się potwierdzić, że odnalezione książki rzeczywiście należały do ich instytucji. Warto podkreślić, że są to jedyne istniejące zapisy majątku biblioteki sprzed 1939 roku.
Burzliwe losy książek
W czasie wojny wiele instytucji kultury, w tym łódzka biblioteka, było zmuszonych do ewakuacji swoich zbiorów. Niektóre książki zostały zniszczone, inne rozproszyły się lub trafiły w nieznane ręce. Przez dekady losy tych konkretnych egzemplarzy pozostawały tajemnicą.
Kolekcja warta fortunę
Odzyskane 24 woluminy, jak oszacowano, mają wartość około 10 tysięcy złotych. Wśród nich znalazły się m.in. „Pamiętniki z epoki porozbiorowej” Ludwika hr. De Laveaux z 1882 roku, rzadkie wydanie „Dekameronu Polskiego” z 1830 roku oraz „Kosmos” Aleksandra von Humboldta z lat 1851-1852. Szczególnie cenne są dzieła Bolesława Prusa z lat 1935-36, które stanowią istotny dokument międzywojennego ruchu wydawniczego.
Znaczenie dla lokalnej historii
Książki te mają również unikalną wartość lokalną, ponieważ są opatrzone stemplami Leona Tylla, znanego łodzianina. To cenny ślad dla badaczy historii łódzkiego kolekcjonerstwa.
Niepewność wokół dzieła Mickiewicza
W gdańskim antykwariacie wystawiono również cenne dzieło Adama Mickiewicza „Kurs literatury sławiańskiéj”, które najprawdopodobniej również należało do łódzkiej biblioteki. Niestety, jednoznaczne jego przypisanie jest niemożliwe z powodu śladów ingerencji w miejscu, gdzie mógł znajdować się znak własnościowy. Mimo to, zdecydowano się na jego odkupienie.
Zakup cennego pierwodruku
Biblioteka wzbogaciła swoje zbiory także o pierwodruk „Bajki, klechdy i baśnie. Seria pierwsza” Jana Kasprowicza z 1902 roku. Książka ta, ilustrowana przez Stanisława Dębickiego, jest ważnym elementem polskiego dziedzictwa kulturowego, a jej dodanie do kolekcji jest istotnym krokiem w kierunku ochrony narodowego dziedzictwa.
Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego