Bezcenna kolekcja książek z wyjątkowymi oprawami w sercu Łodzi
Blisko 350 niezwykle cennych woluminów można dziś podziwiać w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Łodzi. Zgromadzone tu tomy zachwycają nie tylko treścią, lecz przede wszystkim starannie wykonanymi, oryginalnymi oprawami – od arcydzieł dawnych introligatorów po przykłady nowatorskich rozwiązań artystycznych.
Królewski wolumin z XVI wieku – perła zbioru
Najstarszym skarbem kolekcji jest książka z 1542 roku, która niegdyś należała do samego króla Zygmunta Augusta. Dzieło to, będące dziesięciotomową „Historią filozofii”, jest nie tylko najstarszą pozycją w lokalnych zbiorach, ale także jednym z najstarszych zachowanych egzemplarzy w Polsce. Jego oprawa, wykonana w Wilnie w 1560 roku, wyróżnia się elegancją — cienka, brązowa cielęca skóra na desce, ozdobiona ekslibrisem monarchy. Ekslibris ten łączy symbole Polski i Litwy pod koroną Jagiellonów oraz opatrzony jest inskrypcją upamiętniającą Zygmunta Augusta.
Jak powstała łódzka kolekcja unikatowych opraw?
Obecny zbiór powstał w 2003 roku dzięki inicjatywie pracowników biblioteki oraz wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego. Wyselekcjonowano 341 woluminów spośród wszystkich dostępnych egzemplarzy – każda książka przeszła szczegółową ocenę komisji, by znaleźć się w tym zestawieniu. Zbiór wciąż budzi zainteresowanie badaczy, kolekcjonerów i miłośników historii regionu.
Nie tylko ochrona, ale i estetyka
Praktyczna rola oprawy idzie tu w parze z jej wartością artystyczną. Jak podkreśla Elżbieta Domagalska, kierująca Działem Zbiorów Specjalnych, „książka bez oprawy to dom bez wyprawy” – oprawa chroni treść, a zarazem czyni każdy egzemplarz szczególnym przedmiotem estetycznym. To właśnie dzięki nim kolekcja łódzkiej biblioteki staje się galerią rzemiosła artystycznego minionych epok.
Najciekawsze przykłady rzemiosła introligatorskiego
W zbiorze nie brakuje przykładów prawdziwego kunsztu. Album „Schloss Dambritsch” wyróżnia się skórzaną oprawą z mosiężnymi narożnikami i motywami roślinnymi – inspirowany dawnymi drukami, stanowi małe dzieło sztuki użytkowej. Z kolei „Źródła japońskiej mądrości” przyciągają uwagę białym jedwabiem i japońskim drzeworytem na okładce, a „Bezimieńcy” Edwarda Słońskiego zachwycają jasnozielonym żakardowym płótnem ze stylizowaną jemiołą.
Wielość technik i materiałów
Różnorodność opraw świadczy o bogactwie tradycji introligatorskiej. Wśród zgromadzonych tytułów można znaleźć książkę z listami siostry Maryi Stanisławy, okrytą kolorowym płótnem z kwiatowym motywem, niemiecką publikację „Człowiek i Ziemia” z brązową skórą i symbolami czterech żywiołów oraz metalową plakietą z Atlasem wewnątrz. Takie rozwiązania nie tylko zabezpieczają zawartość, ale również czynią każdy wolumin niepowtarzalnym.
Kunszt wykonania i symbolika
Kolekcję wzbogaca opowieść o oprawie safianowej, w której zielone i żółte trójkąty łączą się w centralnym punkcie, a całość podkreślają złote linie. Precyzja wykonania widoczna jest również w złoconych brzegach i opalizujących wyklejkach. Wiele z tych detali stanowi nie tylko ozdobę, lecz także przekazuje głębszą symbolikę i wartości epoki, z której pochodzą.
Oprawy z duszą – niezwykłe historie zamknięte w książkach
Wśród wyjątkowych woluminów warto wymienić również niemieckojęzyczną poezję z medalionem na okładce, modlitewnik Jadwigi, Księżniczki Polskiej, czy album „Stanisław Wyspiański. Dzieła malarskie” ozdobiony złoconym motywem kwiatowym. Każda oprawa opowiada swoją historię, a razem składają się na barwne świadectwo tradycji artystycznych, jakimi może pochwalić się Łódź.
Dlaczego warto zobaczyć tę kolekcję?
Zbiory Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi są nie tylko atrakcją dla miłośników książek i historii. To także inspiracja dla osób ceniących lokalne dziedzictwo i rzemiosło. Każdy mieszkaniec Łodzi ma szansę zobaczyć na własne oczy, jak przez wieki zmieniały się formy i techniki introligatorskie, przekonać się o wyjątkowości regionalnych zbiorów i odkryć w książkach coś więcej niż tylko słowa – prawdziwą opowieść zamkniętą w artystycznej oprawie.
Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego